‘Oiai ua kumu ka ‘Aha Pūnana Leo he ki‘ina mai loko mai o ke kanaka i kinohi, ua māhuahua pū a‘ela ua papahana nei a lilo akula he kū‘ula ‘ume mau i waena o ko ke ao ho‘ōla ‘ōlelo ‘ōiwi. Ma nā makahiki he 20 i haka akula, ua mohala maila i ua ‘Aha Pūnana Leo nei ke aukahi ho‘ōla ‘ōlelo Hawai‘i i pi‘i loa ai ka heluna o nā ‘ōpio ‘ōlelo Hawai‘i mai ke 40 a emi mai paha o ka MH 1983 a i ka 2,000 a ‘oi nō ho‘i i kēia wā ma kēia Moku‘āina nei ‘o Hawai‘i a puni. I loko ho‘i o ka laha o ka inoa o ka ‘Aha Pūnana Leo i nā kula kamali‘i Pūnana Leo, ua ‘oi hou aku ke ākea me ka laulā o kona kūlana. Ma ke kia ‘ana i ka ‘ōlelo piha ‘ia o ka ‘ōlelo Hawai‘i i nā wā a pau, lawelawe nā papahana ‘Aha Pūnana Leo i ka pēpē hi‘i a i ke kupuna; i ko ke kula kamali‘i a i ko ke kula mulipuka o ke kulanui; a pēia ho‘i ma nā ‘enehana wa‘a holomoana a me nā ke‘ena mea kamepiula o kēia au e kū nei ‘ānō. Komo nō ka ‘Aha Pūnana Leo i loko o nā kaiāulu, ‘o ke kaiāulu koko Hawai‘i a pēia ho‘i ke kaiāulu laulāhui o Hawai‘i nei, e hō‘oia pū ana i ka holomua a‘e o nā pono like ‘ole o kānaka ma o ke ki‘ina ‘imi na‘auao. ‘O ia mau ‘ao‘ao kekahi e pōmaika‘i nei nā kaiāulu o waho o Hawai‘i, keu ho‘i ko nā kaiāulu ‘ōiwi ‘Amelika e ake ana e ola kā lākou mau ‘ōlelo ‘ōiwi, ‘a‘ole e hā‘ule pau i ka lua o ka halapohe wale. Ua pa‘amau ke kia o ka ‘Aha Pūnana Leo ma kona nu‘ukia: E Ola Ka ‘Ōlelo Hawai‘i.
